तृतीयाश्वांसः
 
२२५
 
भगवानम्बिकारमणश्चतुरतर मस्साभिर्वाहनीयः' इति, वादयत्सु वादित्राणि
गन्धर्वेषु, गायन्तीषु गाथा :थाः किन्नरीषु, नृत्यन्तीषु निर्जरवारकान्तासु,
श्लाघमानेषु चारणेषु, प्रयुञ्जानेष्वाशिषः परमर्षिषु, वर्षत्सु
 

दिव्यवलाहकेषु पुष्पवर्षाणि, हर हरेति तारध्वनिभिरापूरयन्त विध्यण्ड-
मण्डलमुन्नमयामासुरुवर्वीधरं मन्दरम् ।
 

 
आपाताळनिममग्नमूर्तिनि बलान्मूले समुन्मूलिते

शैलस्यास्य भुजङ्गराजनगरप्रासाद शृङ्गायिते ।
 

 
[commentary]
 
'सर्ववं स्याद्वाहनं यानम्' इत्यमरोऽप्याह । तद्गतः यानं प्राप्त इव वाहनीय:यः वोढव्य
' इतीत्थं परस्परम् अन्योन्यम्, उद्बोधयन्तः उपदिशन्तः देवासुराः गन्धर्वेषु देवयोनि-
विशेषेषु वादित्राणि
वीणा मुरजकांस्यवंशलक्षणक्षश्चतुर्विधवाद्यानि । 'चतुर्विधमिदं वाद्यं
' वादित्रातो धद्यनामकम्' इत्यमरः । वादयत्सु नादयत्सु सत्सु । किन्नरीषु किन्नरस्त्रीषु
गाथाः षट्पादोपलक्षितपद्यविशेषान् । 'गाथथृ प्रतिष्ठालिप्सयोर्मग्रन्थे च ' इति धातोः
पचाद्यचि 'अजाद्यतष्टाप्' (4-1-4४.१.४) । गायन्तीषु गानं कुर्वन्तीषु । निर्जरवनितासु
देववेश्यासु नृत्यन्तीषु नर्तनं कुर्वन्तीषु । चारणेषु देवयोनिविशेषेषु श्लाघमानेषु पर-
मेश्वरस्तुतिं कुर्वाणेषु । परमर्षिषु । 'ऋत्यक:ॠत्यकः' (6-1-128६.१.१२८) इति पाक्षिकप्रकृतिभावा-
'भावः । वसिष्ठवा मदेवादिषु आशिष:षः हिताशंसनानि । स्वस्तिवाचन नानीति यावत् ।
'स्त्री' त्वाशीर्हिताशशंसाहिंदहिदंष्ट्यो:रयोः' इत्यमरः । प्रयुञ्जानेषु प्रपठत्सु सत्सु । दिव्या ये
ब वलाहकाः मेघाः। 'वारिवाह:हः स्तनयित्नुर्व [ब] लाहकः' इत्यमरः । पुष्पाणां वर्षाणि
' वर्षणानि वर्षत्सु कुर्वत्स्वित्यर्थ: । घाथः । धातूनामनेकार्थत्वात् । हरहरेत्येवंविषैःधैः तारध्वनिभिः
अत्युच्चध्वनिभिः विध्यण्डमण्डलं ब्रह्माण्डगोळकं आपूरयन्तः सम्यकक्पूरणं कुर्वन्तः
मन्दरमुर्वीघधरं '[^१]मन्दरपर्वतम्, उन्नमयामासुः उत्कूलयामासुः ॥ आपातालेति ॥
' आपाताललं पाताललोकमभिव्याप्य निममाग्ना निमज्ज्य स्थिता मूर्तिस्तनुर्यस्य तत्तथाभूते
अं अत एवंव भुजङ्गराजश्शेषः, तस्य नगरं भोगवतीपुरं तस्मिन् य:यः प्रासाद:दः देवसदनं,
देवस्थानमिति यावत् । राजसदनमिति चार्थः । 'प्रासादो देवभूभुजाम्’ इत्यमरः । ।
देवाश्च भूभुजश्चेति द्वन्द्वाश्रयणात् । तस्य शृङ्गायिते शिखरवद्भासमाने अस्य शैलस्य
 
1.
 
[^१] मन्दरोद्धारक क्रमवर्ण नमुखेनेदानीन्तनं कमलालय क्षेत्रेशरथोत्सवप्रकार मधुना
अस्माभिः साक्षात् क्रियमाणं परम्परागत मिति दर्शयति ॥
N-29