॥ श्रीगणेशाय नमः ॥
 

 
अथ
 

 
श्रीहलायुध पण्डितविरचितं-

कविरहस्यम्
 
-*
 

 
[ अनुष्टुप् ]
 

 
जयन्ति मुरैर[^१]जित्पादनखदीधितिदीपिकाः ॥

मोहान्धकारविध्वंसान्मुक्ति मार्गप्रदर्शिकाः ॥ १ ॥

 
[ इन्द्रवजा. ]
 

 
लोकेषु शौशास्त्रेषु[^२] च ये प्रसिद्धाः काव्येषु ये सत्कविभिः प्रयुक्ताः ॥

ये चिन्ततां चित्तविनोदनाय शब्दानहं धातुमिभिरुद्धरामि ॥ २ ॥

 
[ अनुष्टुप् ]
 

 
एकार्था[^३] एकशब्दाश्च नानना[^४]र्थाश्चैकवाचकाः ॥

सहशॉदृशा[^५]र्थाभिधानाश्च नानना[^६]र्थाः सदृशाक्षराः ॥ ३ ॥

 
एकाँका[^७]र्थास्तुल्यशब्दाश्च निबध्यन्तेऽत्र धातवः ॥

धातुपारायणाम्भोधिपारोत्तीर्णेणधिया मया[^८] ॥ ४ ॥
 

 
अथ
 

 
प्रस्फोटः
 

 
[ अनुष्टुप्. ]
 

 
नत्वा नुत्वा हृदि स्मृत्वा गणेशं च गिरं गुरुम् ॥

मया कविरहस्यस्य प्रस्फोटः क्रियते स्फुटः ॥ १ ॥
 
(
 
[^१)] – मुरजितत् श्रीकृष्ण: । दीधितयः कान्तयः ता एव दीपिका:

दीपा इत्यर्थः । ([^२)] द्रेकृ-घेध्रेकृ-होडृ-द्राडू-धाड़मध्राडृप्रमुखाः शास्त्रे प्रसिद्धा

अपि <error>सत्कावीभः </error> <fix>सत्कवीभिः </fix> प्रायो न प्रयुक्ताः ।
( [^३) ]एकार्थीथा एकशब्दा अपि

केवलं गणभेदभिन्नाः यथा :-धूनोति धुनोति -धुनाति-धुवति-धूनयत्यादयः ।
(
[^४)] गोपायति-गोपयति-गुप्यत्यादयः । ( [^५ ) पू] पॄ-पृण-प्रीङ् -पृ-मीप्रीञादयः
(
[^६)] वस्ति-वासयति-वस्यत्यादयः ।
(
[^७] लृष्-ड-जूरिमभृतय
[^८)] भट्टहलायुधनाम्ना.
 
(७) लृष्-ड-जूरिमभृतय
 
FOUNDED
 
1917
 
॥ तेजस्विनावधीतमस्तु ॥
 
Bhandarkar Oriental
Research Institute