चन्द्रापीडस्योज्जीवनं पुण्डरीकस्यागमनं ] उत्तरभाग: ।
 
वती, परित्याजिता बलाल्लजया सहाबलाजनसहजां भीतितिं भगवता भुवनत्रयोन्मादकारिणा
मन्मथेन, आत्मानमपारयन्ती संधारयितु- मेकान्ते निःसहा सहसा तमभिपद्य मुकुलितैनयन-
[^१]तनयनपङ्कजा जीवन्तमिव निर्भरं कण्ठे जग्राह ।
 

 
चन्द्रापीडस्य तु तेनामृत सेकाहाह्लादिना कादम्बरीकण्ठग्रहेण सद्यः सुदूरगतमपि कण्ठस्थानं
पुनर्जीवितं प्रत्यपद्यत । [^२]दिवसकुक्ल- मामीलितं कुमुदमिव शरज्ज्योत्स्नानिपाता दुच्छुछ्वसित [^३]मा बन्ध-
नाहृ
नाद्धृदयम् । उषः परामृष्ठेटेन्दी वर वमुकुललीलयोदमी लस्त्कर्णान्तायतं चक्षुः । अम्भोरुह विभ्रमेण
वाजृम्भत वदनम् । एवं च सुप्तप्रतिबुद्ध- इव प्रत्यापन्न सर्वाङ्गचेष्टश्चन्द्रापीडस्तथा कण्डठलग्नां
कादम्बरीं चिरविरहदुर्बलाभ्यां [^४]दोयर्भ्यां गाढतरं कण्ठे गृहीत्वा वाताहतां बालकदलीमिव
भयोत्कम्पमानाङ्गयष्टिम्, उद्गाढतरामीलिताक्षीं वक्षस्येव प्रबेवेष्टुमीहमानाम्, न मोक्तुं न ग्रही-
७०३
 

 
[ टि ]-- कृत्वाविष्टा भूतमग्रस्तेव । परवती परायत्ता बलाद्धठाल्लजया त्रपया परित्याजिता [^1]परित्यक्ता अबलाजनः स्त्रीज..
मनस्तस्य सहजा सहोत्पन्नां भीतिं भगवता माहात्म्यवता भुवनत्रयस्योन्मादकारिणा चित्तविठक्लवजन केन मन्म-
थेन कंदर्पेणात्मानं संधारयितुं धारणां कर्तुमपारयन्त्यसमर्था एकान्ते विजने निःसहा परिश्रान्ता सहसा एकपदे
तमभिपद्य गत्वा मुकुलिते संकुचिते नयनपङ्कजे यस्याः सा । जीवन्तमिव श्वसन्तमिव निर्भरं यथा स्यात्तथा
कण्ठे निगरणे जग्राह गृहीतवती ।
 

 
चन्द्रापीडस्य तु तेनामृतस्य सेकः सिञ्चनं तद्वदाहाह्लादिना प्रमोद- जनकेनैवं विधेन कादम्बरीकण्ठग्रहेण सद्य-
स्तत्कालं सुदूरगतमपि दविष्ठदेशप्राप्तमपि जीवितं प्राणितं पुनः कण्ठस्थानं निगरणदेशं प्रत्यपद्यत स्त्री-
वीचक्रे । दिवसक्लमं वासरसंबन्धिश्रम स्तेनामीलितं संकुचितं शरत्कालीना या ज्योत्स्ना चन्द्रिका तस्या निपाता-

त्पतनादाबन्ध [^2]नादावृन्तात्कुमुद मिव कैरवमिवोच्छ्रवसित- मुल्लसितं हृदयं भुजान्तरम् । उषसा प्रत्यूषेण परामृष्टं

कृतस्पर्शशं यदिन्दीवर मुकुलं नीलसरोजकुब्यड्मलं तस्य लीलेयेवेति लुप्तोपमा । कर्णं यावदायतं विस्तीर्ण
णं चक्षुः । जात्येकवचनम् । उदमीलद्विकस्वरं बभूव । 'व्युष्टं विभातं प्रत्यूषं कल्यप्रत्युषसी उषः' इति हैमः ।
अम्भोरुहं कमलं तस्य विभ्रमेण विलासेनेव । अत्र वाशब्द इवार्थे । वदनमजृम्भत विकसितमभूत् ।
एवं चादौ सुप्तः पश्चात्प्रतिबुद्धो जागरित इव प्रत्यापन्ना सर्वाङ्गचेष्टा येनैवंभूतश्चन्द्रा- पीडस्तथा तेन प्रकारेण
कण्ठलमांग्नां कादम्बरीरीं चिरकालीनो यो विरहस्तेन दुर्बलाभ्यां कृशाभ्यां दोर्भ्यां भुजाभ्यां गाढतरं कण्ठे

गृहीत्वा, वाताहतां समीरान्दोलितां बालकदलीमिव भयेनोत्कम्पमाना वेपमानाङ्गयष्टिर्यस्याः [^3]सा । उत्प्राबल्येन

गाढतरं दृढतरमामीलिते संकोचिते अक्षिणी यया सा । वक्षसि भुजान्तरे प्रवेष्टुं प्रवेशशं कर्तुमीहमाना स्पृह-
माना न मोक्तुं न ग्रहीतुमादातुमात्मना खेस्वेनापारयन्तीमप्रभवतीं श्रोत्रे कर्णे हृदयं भुजान्तरं ताभ्यां गृह्यत
 
-
 
टिप्प० -
 
[^1]F. प्रमादोयम् । मन्मथेन लज्जया सह अबलाजनसहजां भीतितिं बलात् परित्याजिता [ काद-
म्बरीकर्तृके भीतिकर्म कपरित्यागे मन्मथः प्रयोजकः कर्ता, मन्मथः कादम्बरीद्वारा भीतितिं परित्याजि- तवान्,
इति तात्पर्यम् ], अत एव भा आत्मानं संधारयितुमपारयन्ती ।
[^2]F. वस्तुतस्तु - 'उच्च छ्वसितमाबबन्ध हृदयम्'
इति पाठः । हृदयम् ( कर्तृ) शरज्ज्योत्स्नाऽभिपातात्कुमुदमिव, उच्चाछ्वासं निश्वासम् भाआबबन्ध तत्याज ।

[^3]F. पुनर्भ्रान्तष्टीकाकारः । वेपमाना अङ्गयष्टिर्यस्यास्ताम्, आमीलिते आक्षिणी यया ताम्, प्रवेष्टुम् ईहमा
नाम्, चन्द्रापीडं न मोक्तुम् ( उत्कण्ठावशात् ), न च ग्रहीतुम् ( लज्जावशात् ) आत्मना स्वेन पारय-
न्तीम्, इति सर्वत्र द्वितीया ।
 
पाठा० -
 
[^१]G. लोचन,
[^२]G. दिवसनिमीलितम् ; दिवसक्लमनिमीलित
[^३]G. आ निषन्धनात्; आवभबध्नन्.
[^४]G. लोच-
मानाभ्यां पिबन्निव