2026-02-17 03:24:42 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
६३८
ईशाद्युपनिषत्सु -
[ उप० ५
ॐ ॥ देवा ह वै रुद्रमब्रुवन् कथमेतस्योपासनम् । स होवाच रुद्रो गणको
'निचृद्गायत्री श्रीगणपतेरेनं मन्नराजमन्योन्याभावात्प्रणवस्वरूपस्यास्य परमा-
'मनोऽङ्गानि जानीते स जानाति सोऽमृतत्वं च गच्छति । योऽधीते स सर्व
वरति । य एनं मन्त्रराज गणपतेः सर्वदं नित्यं जपति सोऽग्निं स्तम्भयति स
उदकं स्तम्भयति स वायुं स्तम्भयति स सूर्य स्तम्भयति स सर्वान्देवान्स्तम्भ-
यति स विषं स्तम्भयति स सर्वोपद्रवान्स्तम्भयति । इत्युपनिषत् । य एनं
-मंत्रराजं नित्यमधीते स विघ्नानाकर्षयति देवान्यक्षान् रोगान् ग्रहान्मनुष्यान्
सर्वानाकर्षयति । स भूर्लोकं जयति स भुवर्लोकं जयति स स्वर्लोकं स
महर्लोकं स जनोलोकं स तपोलोकं स सत्यलोकं स सप्तलोकं स सर्वलोकं
जयति । सोऽग्निष्टोमेन यजते सोऽत्यग्निष्टोमेन स उक्थ्येन स षोडशीयेन
स वाजपेयेन सोऽतिरात्रेण सोऽप्तोर्यामेण स सर्वैः क्रतुभिर्यजते । य एनं
मन्त्रराजं वैनराजं नित्यमधीते स ऋचोऽधीते स यजूंष्यधीते स सामान्यधीते
सोऽथर्वणमधीते सोऽङ्गिरसमधीते स शाखा अधीते स पुराणान्यधीते स.
कल्पानधीते स गाथा अधीते स नाराशंसीरधीते स प्रणवमधीते । य एनं
मराजं गणेशं वेद स सर्व वेद स सर्व वेद । स वेदसमः स मुनिसमः स
नागसमः स सूर्यसमः सोऽग्निसम इति । उपनीतैकाधिकशतं गृहस्थैकाधि-
aa artप्रस्थकाधिकशतं रुद्रजापकसमम् । यतीनामेकाधिकशतमथर्व-
'शिरः शिखाध्यापकसमम् । रुद्रजापकैकाधिकशतमथर्वशिरः शिखाध्यापकैकाधि-
कशतं गाणेशतापिनीयोपनिषदध्यापकसमम् । मन्त्रराजजापकस्य यत्र रवि-
सोमौ न तपतो यत्र वायुर्नक्षत्राणि न वाति भान्ति यन्त्राग्निर्मृत्युर्न दहति
प्रविशति यत्र मोहो न दुःखं सदानन्दं परानन्दं समं शाश्वतं सदाशिवं परं
ब्रह्मादिवन्दितं योगिध्येयं परमं पदं चिन्मात्रं ब्रह्मणस्पतिमेकाक्षरमेवं पर-
- मात्मानं बाह्यान्ते लब्धांशं हृदि समावेश्य किञ्चिज्जत्वा ततो न जपो न
माला नासनं न ध्यानावाहनादि । स्वयमवतीर्णो ह्ययमात्मा ब्रह्म सोऽहमात्मा
चतुष्पात् । बहिःप्रज्ञः प्रविविक्तभुक् तैजसः । यत्र सुप्तो न कञ्चन कामं
कामयते न कञ्चन स्वमं पश्यति तत्सुषुप्तम् । तत्रैकीभूतः प्रज्ञानधन एवा-
नन्दभुक् चेतोमुखः प्राज्ञः । एष सर्वेश्वरः सर्वान्तर्यामी एष योनिः सर्व-
भूतानाम् । न बहिः प्रज्ञं नान्तः प्रज्ञं नोभयतःप्रज्ञं न प्रज्ञानघनमव्यपदेश्यम-
व्यवहार्यमग्राह्यमलक्षणमचिन्त्य मैकात्म्यप्रत्ययसारं प्रपञ्चोपशमं शिवमद्वैतमेवं
ईशाद्युपनिषत्सु -
[ उप० ५
ॐ ॥ देवा ह वै रुद्रमब्रुवन् कथमेतस्योपासनम् । स होवाच रुद्रो गणको
'निचृद्गायत्री श्रीगणपतेरेनं मन्नराजमन्योन्याभावात्प्रणवस्वरूपस्यास्य परमा-
'मनोऽङ्गानि जानीते स जानाति सोऽमृतत्वं च गच्छति । योऽधीते स सर्व
वरति । य एनं मन्त्रराज गणपतेः सर्वदं नित्यं जपति सोऽग्निं स्तम्भयति स
उदकं स्तम्भयति स वायुं स्तम्भयति स सूर्य स्तम्भयति स सर्वान्देवान्स्तम्भ-
यति स विषं स्तम्भयति स सर्वोपद्रवान्स्तम्भयति । इत्युपनिषत् । य एनं
-मंत्रराजं नित्यमधीते स विघ्नानाकर्षयति देवान्यक्षान् रोगान् ग्रहान्मनुष्यान्
सर्वानाकर्षयति । स भूर्लोकं जयति स भुवर्लोकं जयति स स्वर्लोकं स
महर्लोकं स जनोलोकं स तपोलोकं स सत्यलोकं स सप्तलोकं स सर्वलोकं
जयति । सोऽग्निष्टोमेन यजते सोऽत्यग्निष्टोमेन स उक्थ्येन स षोडशीयेन
स वाजपेयेन सोऽतिरात्रेण सोऽप्तोर्यामेण स सर्वैः क्रतुभिर्यजते । य एनं
मन्त्रराजं वैनराजं नित्यमधीते स ऋचोऽधीते स यजूंष्यधीते स सामान्यधीते
सोऽथर्वणमधीते सोऽङ्गिरसमधीते स शाखा अधीते स पुराणान्यधीते स.
कल्पानधीते स गाथा अधीते स नाराशंसीरधीते स प्रणवमधीते । य एनं
मराजं गणेशं वेद स सर्व वेद स सर्व वेद । स वेदसमः स मुनिसमः स
नागसमः स सूर्यसमः सोऽग्निसम इति । उपनीतैकाधिकशतं गृहस्थैकाधि-
aa artप्रस्थकाधिकशतं रुद्रजापकसमम् । यतीनामेकाधिकशतमथर्व-
'शिरः शिखाध्यापकसमम् । रुद्रजापकैकाधिकशतमथर्वशिरः शिखाध्यापकैकाधि-
कशतं गाणेशतापिनीयोपनिषदध्यापकसमम् । मन्त्रराजजापकस्य यत्र रवि-
सोमौ न तपतो यत्र वायुर्नक्षत्राणि न वाति भान्ति यन्त्राग्निर्मृत्युर्न दहति
प्रविशति यत्र मोहो न दुःखं सदानन्दं परानन्दं समं शाश्वतं सदाशिवं परं
ब्रह्मादिवन्दितं योगिध्येयं परमं पदं चिन्मात्रं ब्रह्मणस्पतिमेकाक्षरमेवं पर-
- मात्मानं बाह्यान्ते लब्धांशं हृदि समावेश्य किञ्चिज्जत्वा ततो न जपो न
माला नासनं न ध्यानावाहनादि । स्वयमवतीर्णो ह्ययमात्मा ब्रह्म सोऽहमात्मा
चतुष्पात् । बहिःप्रज्ञः प्रविविक्तभुक् तैजसः । यत्र सुप्तो न कञ्चन कामं
कामयते न कञ्चन स्वमं पश्यति तत्सुषुप्तम् । तत्रैकीभूतः प्रज्ञानधन एवा-
नन्दभुक् चेतोमुखः प्राज्ञः । एष सर्वेश्वरः सर्वान्तर्यामी एष योनिः सर्व-
भूतानाम् । न बहिः प्रज्ञं नान्तः प्रज्ञं नोभयतःप्रज्ञं न प्रज्ञानघनमव्यपदेश्यम-
व्यवहार्यमग्राह्यमलक्षणमचिन्त्य मैकात्म्यप्रत्ययसारं प्रपञ्चोपशमं शिवमद्वैतमेवं