2026-02-17 03:24:41 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
६३४
ईशाद्युपनिषत्सु -
•
[ उप० २
इति । एतदेव परं ध्यानमेतदेव परं तपः । विनायकस्य यज्ज्ञानं पूजनं
भवमोचनम् ॥ अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयशतानि च । एकस्य ध्यानयोगस्य
कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥
इति गणेशोत्तरतापिन्युपनिषत्सु प्रथमोपनिषत् ॥ १॥
ॐ ॥ स विष्णुः स शिवः स ब्रह्मा सेन्द्रः सेन्दुः स सूर्यः स वायुः
सोऽग्निः स ब्रह्मायमात्मने सर्वदेवाय आत्मने भूताय आत्मन इति मन्यन्ते ।
ॐ सोsहं ॐ सोsहं ॐ सोऽहमिति । ॐ ब्रह्मन् ॐ ब्रह्मन् ॐ ब्रह्मन्निति ।
ॐ शिव ॐ शिव ॐ शिवमिति । तं गणेशं तं गणेशमिदं श्रेष्ठम् -
ॐ गणानां त्वा गणपतिः । सप्रियाणां त्वा प्रियपतिः । संनिधीनां त्वा निधि-
पतिः । ॐ तत्पुरुषाय विद्महे वक्रतुण्डाय धीमहि । तन्नो दन्ती प्रचोद-
यात् । ॐ तद्गुणेशः । ॐ सद्गुणेशः । ॐ परं गणेशः । ॐ ब्रह्म गणेशः ।
गणनाका नादः । एतत्सव नादः । सर्वाकारो नादः । एतदाकारो नादः ।
महानादः । स गणेशो महान् भवति । सोऽणुर्भवति । स वन्द्यो भवति ।
स मुख्यो भवति । स पूज्यो भवति । रूपवान् भवति । अरूपवान्
भवति । द्वैतो भवति । अद्वैतो भवति । स्थावरस्वरूपवान् भवति । जङ्गम-
स्वरूपवान् भवति । सचेतन विचेतनो भवति । सर्वं भवति । स गणेशोs-
व्यक्तो योऽणुर्यः श्रेष्ठः स वै वेगवत्तरः । अहस्वाहस्वश्च । अतिहस्वातिह्रस्वा-
तिह्रस्वश्च । अस्थूलास्थूलास्थूलश्च । ॐ न वायुर्नाग्निनाशो नापः पृथिवी
न च । न दृश्यं न दृश्यं न दृश्यम् । न शीतं नोष्णं न वर्षं च । न पीतं न
पीतं न पीतम् । न श्वेतं न श्वेतं न श्वेतम् । न रक्तं न रक्तं न रक्तम् । न कृष्णं
न कृष्णं न कृष्णम् । न रूपं न नाम न गुणम् । न प्राप्यं गणेशं मन्यन्ते ।
स शुद्धः स शुद्धः स शुद्धो गणेशः । स ब्रह्म स ब्रह्म स ब्रह्म गणेशः । स
शिवः स शिवः स शिवो गणेशः । इन्द्रो गणेशो विष्णुर्गणेशः सूर्यो गणेश
एतत्सर्वं गणेशः । स निर्गुणः स निरहङ्कारः स निर्विकल्पः स निरीहः स
निराकार आनन्दरूप स्तेजोरूपमनिर्वाच्यमप्रमेयः पुरातनो गणेशो निगद्यते ।
स आद्यः सोऽक्षरः सोऽनन्तः सोऽव्ययो महान्पुरुषः । तच्छुद्धं तच्छबलं
ततः प्रकृति महत्तत्त्वानि जायन्ते । ततश्चाहङ्कारादिपञ्चतन्मात्राणि जायन्ते ।
ततः पृथ्व्यतेजोवाय्वाकाशपञ्चमहद्भूतानि जायन्ते । पृथिव्या ओषधयः
ओषधीभ्योऽन्नमन्नाद्वैतस्ततः पुरुषस्ततः सर्वं ततः सर्वं ततः सर्वं जगत्
:
ईशाद्युपनिषत्सु -
•
[ उप० २
इति । एतदेव परं ध्यानमेतदेव परं तपः । विनायकस्य यज्ज्ञानं पूजनं
भवमोचनम् ॥ अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयशतानि च । एकस्य ध्यानयोगस्य
कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥
इति गणेशोत्तरतापिन्युपनिषत्सु प्रथमोपनिषत् ॥ १॥
ॐ ॥ स विष्णुः स शिवः स ब्रह्मा सेन्द्रः सेन्दुः स सूर्यः स वायुः
सोऽग्निः स ब्रह्मायमात्मने सर्वदेवाय आत्मने भूताय आत्मन इति मन्यन्ते ।
ॐ सोsहं ॐ सोsहं ॐ सोऽहमिति । ॐ ब्रह्मन् ॐ ब्रह्मन् ॐ ब्रह्मन्निति ।
ॐ शिव ॐ शिव ॐ शिवमिति । तं गणेशं तं गणेशमिदं श्रेष्ठम् -
ॐ गणानां त्वा गणपतिः । सप्रियाणां त्वा प्रियपतिः । संनिधीनां त्वा निधि-
पतिः । ॐ तत्पुरुषाय विद्महे वक्रतुण्डाय धीमहि । तन्नो दन्ती प्रचोद-
यात् । ॐ तद्गुणेशः । ॐ सद्गुणेशः । ॐ परं गणेशः । ॐ ब्रह्म गणेशः ।
गणनाका नादः । एतत्सव नादः । सर्वाकारो नादः । एतदाकारो नादः ।
महानादः । स गणेशो महान् भवति । सोऽणुर्भवति । स वन्द्यो भवति ।
स मुख्यो भवति । स पूज्यो भवति । रूपवान् भवति । अरूपवान्
भवति । द्वैतो भवति । अद्वैतो भवति । स्थावरस्वरूपवान् भवति । जङ्गम-
स्वरूपवान् भवति । सचेतन विचेतनो भवति । सर्वं भवति । स गणेशोs-
व्यक्तो योऽणुर्यः श्रेष्ठः स वै वेगवत्तरः । अहस्वाहस्वश्च । अतिहस्वातिह्रस्वा-
तिह्रस्वश्च । अस्थूलास्थूलास्थूलश्च । ॐ न वायुर्नाग्निनाशो नापः पृथिवी
न च । न दृश्यं न दृश्यं न दृश्यम् । न शीतं नोष्णं न वर्षं च । न पीतं न
पीतं न पीतम् । न श्वेतं न श्वेतं न श्वेतम् । न रक्तं न रक्तं न रक्तम् । न कृष्णं
न कृष्णं न कृष्णम् । न रूपं न नाम न गुणम् । न प्राप्यं गणेशं मन्यन्ते ।
स शुद्धः स शुद्धः स शुद्धो गणेशः । स ब्रह्म स ब्रह्म स ब्रह्म गणेशः । स
शिवः स शिवः स शिवो गणेशः । इन्द्रो गणेशो विष्णुर्गणेशः सूर्यो गणेश
एतत्सर्वं गणेशः । स निर्गुणः स निरहङ्कारः स निर्विकल्पः स निरीहः स
निराकार आनन्दरूप स्तेजोरूपमनिर्वाच्यमप्रमेयः पुरातनो गणेशो निगद्यते ।
स आद्यः सोऽक्षरः सोऽनन्तः सोऽव्ययो महान्पुरुषः । तच्छुद्धं तच्छबलं
ततः प्रकृति महत्तत्त्वानि जायन्ते । ततश्चाहङ्कारादिपञ्चतन्मात्राणि जायन्ते ।
ततः पृथ्व्यतेजोवाय्वाकाशपञ्चमहद्भूतानि जायन्ते । पृथिव्या ओषधयः
ओषधीभ्योऽन्नमन्नाद्वैतस्ततः पुरुषस्ततः सर्वं ततः सर्वं ततः सर्वं जगत्
: