2026-02-17 03:24:26 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
५९४
ईशायुपनिषत्सु -
तत् । अनेजदेकं मनसो जवीयो नैतदेवा आनुवन्पूर्वमर्षदिति । तस्मात्कृष्ण
एव परो देवस्तं ध्यायेतं रसेत्तं भजेत्तं भजेदित्यों तत्सदिति ॥ १३ ॥
इति गोपालपूर्वतापिन्युपनिषत्सु द्वितीयोपनिषत् ॥ २ ॥
ॐ भद्रं कर्णेभिरिति शान्तिः ॥
इत्याथर्वणीया गोपाल पूर्वतापिन्युपनिषत्समाप्ता ॥ ९८ ॥
गोपालोत्तरतापिन्युपनिषत् ॥ ९९ ॥
ॐ सच्चिदानन्दरूपाय कृष्णायाक्लिष्टकर्मणे ।
नमो वेदान्तवेद्याय गुरवे बुद्धिसाक्षिणे ॥ १ ॥
ॐ भद्रं कर्णेभिरिति शान्तिः ॥
गोपालं कृष्ण
दातव्यं भवति
ॐ एकदा हि व्रजखियः सकामाः शर्वरीमुषित्वा सर्वेश्वरं
हिता ऊचिरे । उवाच ताः कृष्णमनुः कस्मै ब्राह्मणाय भैक्षं
दुर्वाससेति । कथं यास्यामोऽतीत्व जलं यमुनायाः, यतः श्रेयो भवति
कृष्णेति कृष्णो ब्रह्मचारीत्युक्त्वा मार्गं वो दास्यत्युत्ताना भवति यं माँ
स्मृत्वा, अगाधा गाधा भवति यं मां स्मृत्वा, अपूतः पूतो भवति यं मां
स्मृcarsaat व्रती भवति यं मां स्मृत्वा, निष्कामः सकामो भवति यं मां
स्मृत्वा, अश्रोत्रियः श्रोत्रियो भवति यं मां स्मृत्वा श्रुत्वा तद्वाचं. ह
वै
स्मृत्वा तद्वाक्येन तीर्त्वा तां सौर्या हि वै गत्वाश्रमं पुण्यतमं नत्वा
मुनिश्रेष्ठतमं हि रौद्रं चेति दत्त्वाऽमै ब्राह्मणाय क्षीरमयं घृतमयं मिष्टतमं हि
वा इष्टतमः स तुष्टः स्नात्वा भुक्त्वाऽऽशिषं प्रयोज्याज्ञामदात्कथं यास्यामो-
satta सौर्याम्, स होवाच मुनिदुर्वासिनं मां स्मृत्वा वो दास्यतीति मार्गम् ।
तासां मध्ये श्रेष्ठा गान्धर्वी होवाच सहैवैताभिरेवं विचार्य कथं कृष्णो
ब्रह्मचारी, कथं दुर्वासिनो मुनिस्तां हि मुख्यां विधाय पूर्वमनु कृत्वा तूष्णी-
मासुः । शब्दवानाकाशः शब्दाकाशाभ्यां भिन्नस्तस्मिन्नाकाशे तिष्ठत्याकाशस्तं
न वेद स ह्यात्माऽहं कथं भोक्ता भवामि ॥ १ ॥ स्पर्शवान्वायुः स्पर्शवा-
युभ्यां भिन्नस्तस्मिन्वायौ तिष्ठति वायुर्न वेद तं स ह्यात्माऽहं कथं भोक्ता
भवामि रूपवदिदं तेजो रूपाभिभ्यां भिन्नस्तस्मिन्ननौ तिष्ठत्यग्निर्न वेद तं हि
सामाsहं कथं भोक्ता भवामि ॥ २ ॥ रसवत्य आपो रसाच्यो भिन्नास्ता-
स्वप्सु तिष्ठति । आपो न विदुस्तं हि स ह्यात्माऽहं कथं भोक्ता भवामि ॥ ३ ॥
गन्धवती भूमिर्गन्धभूमिभ्यां भिन्नस्तस्यां भूमौ तिष्ठति भूमिर्न वेद तं हि स
ईशायुपनिषत्सु -
तत् । अनेजदेकं मनसो जवीयो नैतदेवा आनुवन्पूर्वमर्षदिति । तस्मात्कृष्ण
एव परो देवस्तं ध्यायेतं रसेत्तं भजेत्तं भजेदित्यों तत्सदिति ॥ १३ ॥
इति गोपालपूर्वतापिन्युपनिषत्सु द्वितीयोपनिषत् ॥ २ ॥
ॐ भद्रं कर्णेभिरिति शान्तिः ॥
इत्याथर्वणीया गोपाल पूर्वतापिन्युपनिषत्समाप्ता ॥ ९८ ॥
गोपालोत्तरतापिन्युपनिषत् ॥ ९९ ॥
ॐ सच्चिदानन्दरूपाय कृष्णायाक्लिष्टकर्मणे ।
नमो वेदान्तवेद्याय गुरवे बुद्धिसाक्षिणे ॥ १ ॥
ॐ भद्रं कर्णेभिरिति शान्तिः ॥
गोपालं कृष्ण
दातव्यं भवति
ॐ एकदा हि व्रजखियः सकामाः शर्वरीमुषित्वा सर्वेश्वरं
हिता ऊचिरे । उवाच ताः कृष्णमनुः कस्मै ब्राह्मणाय भैक्षं
दुर्वाससेति । कथं यास्यामोऽतीत्व जलं यमुनायाः, यतः श्रेयो भवति
कृष्णेति कृष्णो ब्रह्मचारीत्युक्त्वा मार्गं वो दास्यत्युत्ताना भवति यं माँ
स्मृत्वा, अगाधा गाधा भवति यं मां स्मृत्वा, अपूतः पूतो भवति यं मां
स्मृcarsaat व्रती भवति यं मां स्मृत्वा, निष्कामः सकामो भवति यं मां
स्मृत्वा, अश्रोत्रियः श्रोत्रियो भवति यं मां स्मृत्वा श्रुत्वा तद्वाचं. ह
वै
स्मृत्वा तद्वाक्येन तीर्त्वा तां सौर्या हि वै गत्वाश्रमं पुण्यतमं नत्वा
मुनिश्रेष्ठतमं हि रौद्रं चेति दत्त्वाऽमै ब्राह्मणाय क्षीरमयं घृतमयं मिष्टतमं हि
वा इष्टतमः स तुष्टः स्नात्वा भुक्त्वाऽऽशिषं प्रयोज्याज्ञामदात्कथं यास्यामो-
satta सौर्याम्, स होवाच मुनिदुर्वासिनं मां स्मृत्वा वो दास्यतीति मार्गम् ।
तासां मध्ये श्रेष्ठा गान्धर्वी होवाच सहैवैताभिरेवं विचार्य कथं कृष्णो
ब्रह्मचारी, कथं दुर्वासिनो मुनिस्तां हि मुख्यां विधाय पूर्वमनु कृत्वा तूष्णी-
मासुः । शब्दवानाकाशः शब्दाकाशाभ्यां भिन्नस्तस्मिन्नाकाशे तिष्ठत्याकाशस्तं
न वेद स ह्यात्माऽहं कथं भोक्ता भवामि ॥ १ ॥ स्पर्शवान्वायुः स्पर्शवा-
युभ्यां भिन्नस्तस्मिन्वायौ तिष्ठति वायुर्न वेद तं स ह्यात्माऽहं कथं भोक्ता
भवामि रूपवदिदं तेजो रूपाभिभ्यां भिन्नस्तस्मिन्ननौ तिष्ठत्यग्निर्न वेद तं हि
सामाsहं कथं भोक्ता भवामि ॥ २ ॥ रसवत्य आपो रसाच्यो भिन्नास्ता-
स्वप्सु तिष्ठति । आपो न विदुस्तं हि स ह्यात्माऽहं कथं भोक्ता भवामि ॥ ३ ॥
गन्धवती भूमिर्गन्धभूमिभ्यां भिन्नस्तस्यां भूमौ तिष्ठति भूमिर्न वेद तं हि स