2026-02-17 03:24:22 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
खण्डः ९] _
जांबाल दर्शनोपनिषत् ॥ ९३ ॥
4
पानात्कटिद्वन्द्वे तथोरौ च सुमध्यमे । तस्माजानुद्वये जङ्घे पादाङ्गुष्ठे निरौ-
'धयेत् ॥ ८ ॥ प्रत्याहारोऽयमुक्तस्तु प्रत्याहारस्मरैः पुरा । एवमभ्यासयुक्तस्यः
पुरुषस्य महात्मनः ॥ ९ ॥ सर्वपापानि नश्यन्ति भवरोगश्च सुव्रतः । ना-
साभ्यां वायुमाकृष्य निश्चलः स्वस्तिकासनः ॥ १० ॥ पूरयेदनिलं विद्वाना-
'पादतलमस्तकम् । पश्चात्पादद्वये तन्मूलाधारे तथैव च ॥ ११ ॥ नाभि-
कन्दे च हृन्मध्ये कण्ठमूले च तालुके । भ्रुवोर्मध्ये ललाटे च तथा मूर्धनि
'धारयेत् ॥ १२ ॥ देहे स्वात्ममतिं विद्वान्समाकृष्य समाहितः । आत्मना -
sscafe निर्द्वन्द्वे निर्विकल्पे निरोधयेत् ॥ १३ ॥ प्रत्याहारः समाख्यातः साक्षा-
द्वेदान्तवेदिभिः । एवमेभ्यस्तस्तस्य न किंचिदपि दुर्लभम् ॥ १४ ॥ इति ॥
इति जाबालदर्शनोपनिषत्सु सप्तमः खण्डः ॥ ७॥
अथातः संप्रवक्ष्यामि धारणाः पञ्च सुव्रत । देहमध्यगते व्योम्नि बाह्या-
ssकाशं तु धारयेत् ॥ १ ॥ प्राणे बाह्यानिलं तद्वज्जवलने चाग्निमौदरे । तोयं
तोयांशके भूमिं भूमिभागे महामुने ॥ २ ॥ हयवरलकाराख्यं मन्त्रमुच्चारये-
त्क्रमात् । धारणैषा परा प्रोक्ता सर्वपापविशोधिनी ॥ ३ ॥ जान्वन्तं पृथिवी
झंशो पां पात्रन्तमुच्यते । हृदयांशस्तथाझ्यंशो भ्रूमध्यान्तोऽनिलांशकः
॥ ४ ॥ आकाशांशस्तथा प्राज्ञ मूर्धांशः परिकीर्तितः । ब्रह्माणं पृथिवीभागे
विष्णुं तोयांशके तथा ॥ ५ ॥ अयंशे च महेशानमीश्वरं चानिलांशके ।
आकाशांशे महाप्राज्ञ धारयेत्तु सदाशिवम् ॥ ६ ॥ अथवा तव वक्ष्यामि
धारणां मुनिपुङ्गव । पुरुषे सर्वशास्तारं बोधानन्दमयं शिवम् ॥ ७ ॥ धारये-
बुद्धिमान्नित्यं सर्वपापविशुद्धये । ब्रह्मादिकार्यरूपाणि स्त्रे स्वे संहृत्य कारणे
॥ ८ ॥ सर्वकारणमव्यक्तमनिरूप्यमचेतनम् । साक्षादात्मनि संपूर्ण धारये -
- प्रणवेन तु । इन्द्रियाणि समाहृत्य मनसात्मनि योजयेत् ॥ ९ ॥ इति ॥
इति जाबालदर्शनोपनिषत्खष्टमः खण्डः ॥ ८ ॥
अथातः संप्रवक्ष्यामि ध्यानं संसारनाशनम् । ऋतं सत्यं परं ब्रह्म सर्व-
'संसारभेषजम् ॥ १ ॥ ऊर्ध्वरेतं विश्वरूपं विरूपाक्षं महेश्वरम् । सोऽहमित्या-
दरेणैव ध्यायेद्योगीश्वरेश्वरम् ॥ २ ॥ अथवा सत्यमीशानं ज्ञानमानन्दमद्वयम् ।
अत्यर्थमचलं नित्यमादिमध्यान्तवर्जितम् ॥ ३ ॥ तथाऽस्थूलमनाकाशमसं-
१ मभ्यासतः •
जांबाल दर्शनोपनिषत् ॥ ९३ ॥
4
पानात्कटिद्वन्द्वे तथोरौ च सुमध्यमे । तस्माजानुद्वये जङ्घे पादाङ्गुष्ठे निरौ-
'धयेत् ॥ ८ ॥ प्रत्याहारोऽयमुक्तस्तु प्रत्याहारस्मरैः पुरा । एवमभ्यासयुक्तस्यः
पुरुषस्य महात्मनः ॥ ९ ॥ सर्वपापानि नश्यन्ति भवरोगश्च सुव्रतः । ना-
साभ्यां वायुमाकृष्य निश्चलः स्वस्तिकासनः ॥ १० ॥ पूरयेदनिलं विद्वाना-
'पादतलमस्तकम् । पश्चात्पादद्वये तन्मूलाधारे तथैव च ॥ ११ ॥ नाभि-
कन्दे च हृन्मध्ये कण्ठमूले च तालुके । भ्रुवोर्मध्ये ललाटे च तथा मूर्धनि
'धारयेत् ॥ १२ ॥ देहे स्वात्ममतिं विद्वान्समाकृष्य समाहितः । आत्मना -
sscafe निर्द्वन्द्वे निर्विकल्पे निरोधयेत् ॥ १३ ॥ प्रत्याहारः समाख्यातः साक्षा-
द्वेदान्तवेदिभिः । एवमेभ्यस्तस्तस्य न किंचिदपि दुर्लभम् ॥ १४ ॥ इति ॥
इति जाबालदर्शनोपनिषत्सु सप्तमः खण्डः ॥ ७॥
अथातः संप्रवक्ष्यामि धारणाः पञ्च सुव्रत । देहमध्यगते व्योम्नि बाह्या-
ssकाशं तु धारयेत् ॥ १ ॥ प्राणे बाह्यानिलं तद्वज्जवलने चाग्निमौदरे । तोयं
तोयांशके भूमिं भूमिभागे महामुने ॥ २ ॥ हयवरलकाराख्यं मन्त्रमुच्चारये-
त्क्रमात् । धारणैषा परा प्रोक्ता सर्वपापविशोधिनी ॥ ३ ॥ जान्वन्तं पृथिवी
झंशो पां पात्रन्तमुच्यते । हृदयांशस्तथाझ्यंशो भ्रूमध्यान्तोऽनिलांशकः
॥ ४ ॥ आकाशांशस्तथा प्राज्ञ मूर्धांशः परिकीर्तितः । ब्रह्माणं पृथिवीभागे
विष्णुं तोयांशके तथा ॥ ५ ॥ अयंशे च महेशानमीश्वरं चानिलांशके ।
आकाशांशे महाप्राज्ञ धारयेत्तु सदाशिवम् ॥ ६ ॥ अथवा तव वक्ष्यामि
धारणां मुनिपुङ्गव । पुरुषे सर्वशास्तारं बोधानन्दमयं शिवम् ॥ ७ ॥ धारये-
बुद्धिमान्नित्यं सर्वपापविशुद्धये । ब्रह्मादिकार्यरूपाणि स्त्रे स्वे संहृत्य कारणे
॥ ८ ॥ सर्वकारणमव्यक्तमनिरूप्यमचेतनम् । साक्षादात्मनि संपूर्ण धारये -
- प्रणवेन तु । इन्द्रियाणि समाहृत्य मनसात्मनि योजयेत् ॥ ९ ॥ इति ॥
इति जाबालदर्शनोपनिषत्खष्टमः खण्डः ॥ ८ ॥
अथातः संप्रवक्ष्यामि ध्यानं संसारनाशनम् । ऋतं सत्यं परं ब्रह्म सर्व-
'संसारभेषजम् ॥ १ ॥ ऊर्ध्वरेतं विश्वरूपं विरूपाक्षं महेश्वरम् । सोऽहमित्या-
दरेणैव ध्यायेद्योगीश्वरेश्वरम् ॥ २ ॥ अथवा सत्यमीशानं ज्ञानमानन्दमद्वयम् ।
अत्यर्थमचलं नित्यमादिमध्यान्तवर्जितम् ॥ ३ ॥ तथाऽस्थूलमनाकाशमसं-
१ मभ्यासतः •