2023-05-29 11:13:05 by Lakshmainarayana achar

This page has been fully proofread once and needs a second look.

भूसुरकार्यं करिष्णुरहं मित्रगणो विदितार्थः सर्वथान्तरायं करि-
ष्यतीति निद्रितान्भवतः परित्यज्य निरगाम् । तदनु प्रबुद्धो वय-
स्यवर्गः किमिति निश्चित्य मदन्वेषणाय कुत्र गतवान् ? भवाने-
काकी कुत्र [^१]गतः ?' इति । सोऽपि ललाटतटचुम्बदञ्जलिपुटः सविनयमलपत्-
 
इति श्रीदण्डिनः कृतौ दशकुमारचरिते सोमदत्तचरितं नाम तृतीय उच्छ्वासः ।
 
चतुर्थोच्छ्वासः ] पददीपि
 
'देव, महीसुरोप
काख्यव्याख्यासहितम् ।
 
३७
 
भूसुरकार्य करिष्णुरहं मित्रगणो विदितार्थः सर्वथान्त
रायं करि-
ष्यतीति
यैव देवो गतवानिद्रितान्भवतः परित्यज्य निरगाम् । तदनु प्रबुद्धो वय-
स्यवर्गः किमि
ति निश्चित्य मदन्वेषणाय कुत्र गतवान् ? भवाने-
काकी कुत्र गंतः ?' इति । सोऽपि ललाटतटचुम्बदञ्जलिपुटः सवि-
नयमलपत्-
इति श्रीदण्डिनः कृतौ दशकुमारचरिते सोमदत्तचरितं नाम तृतीय उच्चासः ।
 
चतुर्थोच्छ्छ्रासः ।
 
'देव, महीसुरोपकारायैव देवो गतवानिति निश्चित्
यापि

देवेन गन्तव्यं देशं निर्णेतुमशक्नुवानो मित्रगणः परस्परं वियुज्य

दिक्षु देवमन्वेष्टुमगच्छत् । अहमपि देवस्यान्वेषणाय महीमट-

न्कदाचिदम्बरमध्यगतस्याम्बरमणे: किरणमसहिष्णुरेकस्य गिरि-

तटमहीरुहस्य प्रच्छायशीतले तले क्षणमुपाविशम् । मम पुरोभागे

दिर्नन[^२] मध्यसंकुचितसर्वावयवां कैकू[^३]र्माकृर्तितिं मानुषच्छायां निरीक्ष्यो-
न्मुखो गगनतलान्महारयेण पतन्तं पुरुषं कंचिदन्तराल एव

दयोपनतहृदयोऽहमवलम्ब्य शनैरवनितले निक्षिप्य दूरापातवी-

तसंज्ञं तं शिशिरोपचारेण विबोध्य शोकातिरेकेणोद्गत बाष्पलोचनं

तं भृगुपतनकारणमपृच्छम् । सोऽपि कररुहैरथुश्रुकणानपनयन्न-

भाषत – 'सौम्य, मगधाधिनाथामात्यस्य पद्मोद्भवस्यात्मसंभवो

रत्नोद्भवो नामाहम् । वाणिज्यरूपेण कालयवनद्वीपमुपेत्य कामपि
 

 
उपालभ्य गर्हिलात्वा । निटिलं ललाटम् । अन्तरायं विघ्नम् । अलपत् बभाषे ॥

 
इति श्रीदशकुमारचरितपूर्वपीठिकाव्याख्यायां

पददीपिकायां तृतीय उच्वासः ।
 

 
देवेति । अम्बरमध्य आकाशमध्यः । अम्बरमणेः सूर्यस्य । दिनस्य दिवसस्य
मध्येन संकुचिताः सर्वेऽवयवा यस्याः सा । रयेण वेगेन । वीतसंज्ञं नष्टचेष्टम् ।
विबोध्य प्रकृतिमापाद्य । अतिरेकोऽतिशयः । भृगो: पतनस्य कारणं हेतुम् ।
'प्रपातस्त्वतटो भृगुः' इत्यमरः । कररुहैर्नखैः । आत्मसंभवः पुत्रः । अम्बुधौ

 
 
[^१]G. 'गन्ता'.
[^२]G. 'दिनमध्यसमये संकुचित'.
[^
]G. 'शूर्पाकृतिं
 
पाठा०-१ 'गन्ता
कूर्माकृतिम्'. २ 'दिनमध्यसमये संकुचित'
[^४]G
.
 
कूर्माकृतिम्'.
 
४ ६
० कु०