पद्याङ्क ५४ व्याख्या ] मेवपाटेश्वर-कुम्भकर्ण-कृत-वृत्ति समेतम्
 
हस्तादुत्पत्य यान्त्या गगनमगणिताऽवार्यवीर्यावलेप
पं[^१]
वैलक्ष्येणेव पाण्डुद्यु तिमदितिसुतारातिमापादयन्त्याः ।

दपर्प्पानल्पाट्टहासाद् द्विगुणितरसिताः[^२] सप्तलोकी जनन्या-
जनन्या-
स्तर्ज्जन्या जन्यदूत्यो'[^३] नखरुचिररुचस्तर्ज्जयत्यान्त्या[^४] जयन्ति॥५४॥
 
"
 

 
कुं० वृ० – --सप्तलोकीजनन्याः नखरुचिररुचो जयन्ति भुवनानि विबग्ध्नीया-

स्त्रीणि सप्त चतुर्द्द शेति कविसमयात्, रुचिराश्चता रुचश्च रुचिररुचः, नखानां

रुचिररुचः नखरुचिररुचः, किंभूता जन्य दूत्य: जन्यः संग्राम : तत्र दृमः तत्र दूत्य इव दृदूत्यः,

एतदुक्तं भवति, ताः नखरुचिररुचो देव्याः माहात्म्यं अतिशयेन दीप्तिस्वरूपेण

शत्रुं प्रति प्रकटयन्ति, किकिं कुर्व्वन्त्या देव्या अदितिसुतारातिं देवशत्रुं तर्ज्जैजयन्त्याः;

कथा तर्जन्या ग्रज्जन्या अङ्गुष्ठाद् द्वितीययाऽङ ङ्गुल्या; अन्यच्च, तमेव पाण्डुरद्युति
तिं
आपादयन्त्याः पाण्डुश्चासौ द्युतिश्च पाण्डुद्युतिः तां पाण्डुद्युति, कितिं, किं विशिष्ट
टं
दैत्यं वैलक्ष्येणेव पाण्डुद्युतितिं पाण्डुर्बु द्युतिर्यस्येति बहुव्रीहिः, लज्जयेव, किं <error>कुर्वत्या
स्तस्याः
स्तस्याः</error> कंसहस्तादुत्पत्य गगनं यान्त्याः, कथं यथा भवति तथा, अगणित: अवि-

ज्ञातः अवार्यवीर्यस्य अवलेपो यत्र तत् यथा भवति तथा, अवज्ञां कंसस्य

कृत्वेत्यर्थः, किंविशिष्टं दैत्यं, अगणितं अपरिच्छिन्नं नअवार्यं यद् वीर्यं

तेनावलेपो यस्य तं तथाविधं, पुनः किकिंविशिष्टं दर्प्पानल्पाट्टहासद्विगुणत र रसितं

दर्प्पेण बलेन अनल्पः प्रभूतोऽट्टहासः उच्चैर्हसनं तेन (342a) द्विगुणितं द्विगुणीकृतं

रसितं यस्य स तथा तं, किंविशिष्टाया:याः देव्याः तर्ज्जन्या तर्ज्जयन्त्याः अर्था-

द्दैत्यान्, किंविशिष्टा रुचः दर्प्पेण अनल्पो योऽट्टहासस्तेन द्विगुणतरसिता प्रति-
अति-
शयेनोज्ज्वलाः ॥५४॥
 
4
 
१
 
१. ज० – धैर्यवीर्यावलेपं ।
 
२. का० दर्पानल्पाट्टहासद्विगुणत रसिताः ।
 
३. का० जभ्यदूतो ।
 
४. ज० का० नखरुचिततयस्तज्जंयन्त्याः ।
 
T
 

 
सं० व्या० - --५४. – --हस्तादिति ॥ नखानां रुचयो नखरुचयस्तासां ततयो

नखरुचिततयः करजकान्तिश्रेणयो जयन्ति, कस्याः सप्तलोकीजनन्याः सप्तानां

लोकानां समाहारः सप्तलोकी द्विगुरयं समासः, सप्तलोक्या:याः जननी सप्तलोकी-

जननी तस्यास्तथाविधायाः अम्बाया इत्यर्थः, किकिं कुर्व्वत्याः [तर्जयन्त्या:याः]

निर्भर्त्सयन्त्याः कया तर्जन्या कि किं(कं ) तर्जयन्त्याः अदितिसुतारातितिं कंसासुरं
 

 
---------------------
[ ^१] ज०१
 
CC-0. RORI. Digitized by Sri Muthu धैर्यवीर्यावलेपं ।
[^२] का० दर्पानल्पाट्टहासद्विगुणतरसिताः ।
[^३] का० <flakshmi Reseg>जभ्य</flarch Academy
 
g>दूतो ।
[^४] ज० का० नखरुचिततयस्तर्ज्जयन्त्याः ।