श्री वेंकटेश काव्यकलापे *ज्वलितनानानागशृङ्गगमणिगणोदितसुपरभागक घननिभाभाभासुराङ्गक वृषगिरीश्वर बितर श मम सुजनतातातायिताखिलहितसुशीतलगुणगणालय

-

सुपरभागः यस्य तस्य संबुद्धिः सुपरभागक । घननिभया अभया भासुराणि अनुका यस्य तस्य संबुद्धिः । सुजनतातातायितेति जनानां समूहः जनता शोभना जनत तस्यास्तातायित साधुजनसंरक्षकेति यावत् । विसृमरारारादुदिश्वर रिपुभयं करकरसुदर्श नेति - विसृमरारम् आरादुदित्वररिपुमर्यकरं करसुदर्शनं यस्य तस्य संबुद्धिः । सकलपापा पार भीकरघनरवाकरसुदरेति — सकलपापानाम् अपारभीकरः घनरवाकरः सुदरः शोभन शंखः पाम्बजन्यः यस्य । सादरमिति-अवतु माम् आमावसंभृतमिति छेदः । आनैः अपके अचैः पापैः संभृतं पूर्णम् आर्द्रापराधमरितमिति यावत् । अगणनोचितगुणेति - अगणनोचिताः असंख्येयाः गुणाः यस्येति व्युत्पत्तिः । पापाटवीहतिदव हुताशनसमहिमेत कृपाविशेषणम् । पापाटवीनां हती विनाशने दबहुताशनसमहिमा दावामितुल्या । समहिमेति सगन्धेतिवन्निर्देशः । एवंभूता कृपा अवत्विति पूर्वेणान्वयः । इतरथाथाथारमिति – इतरथा: अथ अथारम् इति छेदः । अथ इतरथा अथार अघगणविमोचनं न किंचन इह उपायगणे नास्तीत्यन्वयः । इतरथा- प्रकारान्तरेण । अधारं थं ब्रह्मनिर्वाणं अर्थ तद्विरोधि तत् आसमन्तात् सवासनं राति अपहरति इत्यचारं ब्रह्मसाक्षात्कार विरोधिनां सवासननिवर्तकम् इति यावत् । अधारामिति तवर्गचतुर्थघटितच्छेदे प्रथमयोः तवर्गद्वितीयत्वात् तृतीयस्य च चतुर्थलेन एकजातीयवर्णघटितमगणकमिति शरभवृत्तलक्षणस्य लोपः थकारधकारयोः एकवयेत्वेन *अत्र षष्ठादिपद्यपञ्चकं शरभवृत्तमष्टपादम् । अन्यानि पचानि तु प्रसिद्धवृत्तान्येव । शरमवृतलक्षणं तु सुपदं वंदभ्यते दशरसरसक्षति नमजनज्न जलयुगनानानामवर्णममिह बुधैर्भुवि शरभनाम हि ॥ इति ॥ अस्यार्थः शरभनाम शरभनामकं वृत्तम् । भुवि । बुधैः । वसुपदं - अष्टचरणम् । दशरसरसक्षति क्रमेण दशसु षट्सु षट्सु च प्रतिपादं यतियुक्तम् । नमजनज्मजलयुक्— प्रतिचरणं नगणमगणजगणनगणजगणनगणज गणलबुभिर्युक्तम् । अनाना- नामवर्णमं नानानामकवर्णाघटितमगणकम् एकजातीयवर्णघटितमंगणकमिति यावत् । एवं भूतं दन्दम्यते हि – सम्यक् शिक्ष्यते खलु इति ॥ -