वीरचरितं स्थाने स्थाने प्रगीयते स्म । पुण्यपत्तनवास्तव्यः खाडिलकर- नामधेयः कश्चन " शाहीर : " ( कविरिति संस्कृतभाषायाम् ) नागपुरम् आगत्य स्थाने स्थाने शिवचरित्र-विषयाणि वीरगीतानि ( पोवाडे इति मराठी-भाषायाम् ) महता आवेशेन उच्चैः गायति स्म । तेषां वीरगीतानां भूयः श्रवणेन उन्मनस्क इवाहमासम् । श्री. खाडिलकर-विरचितानि तानि सर्वाणि वीरगीतानि मया शीघ्रमेव कण्ठस्थीकृतानि । अफजलखानवधम् अधिकृत्य विरचितं तदीयं वीरगीतं नितान्तं खलु मे प्रियमासीत् यथा- वसरं च एतानि वीरगीतानि वयस्यमण्डले उच्चैर् अहम् अगायम् । १९२७ तमे ख्रिस्ताब्दे राष्ट्रिय-स्वयंसेवक-संघेन समं प्रथमः परि- चयो मेऽभवत् । संघधुरीणानां व्याख्यानेषु शिवाजिचरित्रविषया नाना- विधा ऐतिहासिक्य आख्यायिका अनैतिहासिक्यश्च कथा मयाऽश्रूयन्त । संघकार्यकर्तृषु अण्णा सोहनी-नामधेयः व्यायामविद्याविशारदः परमोत्साह- बल-संपन्नः कश्चन तरुणः कार्यकर्ता तदानीं नागपुरे आसीत् । अनेन महानुभावेन सह दृढः खलु मे परिचयोऽभवत् । स हि ऐतिहासिक कथा- निवेदन-कर्मणि बाढं प्रवीण आसीत् । बालकानां भावोद्दीपने असाधारणं तस्यासीत् कौशल्यम् । शिवचरित्रानुबद्धा नानाविधा वीराद्भुत कथा: प्रत्यहम् अनुभूता इव स मह्यं बहुशो निवेदयति स्म । अथैकदा मया पृष्टम् " कथं भवान् शिवाजिचरित्रविषयम् एतत् सर्वं जानाति ? अपि भवान् तस्मिन् समये स्वयमासीत् । सोऽब्रवीत् "ओम् ! आसमहं तदानींतने काले साक्षात् शिवच्छत्रपतेः अश्वभूतः । एतद् हि वाक्यं तेन तथा खलु उच्चारितं यथा तत्र बालस्य मे द्रढीयानभवद् विश्वासो दीर्घकालपर्यन्तम् । नागपुरे दादाशास्त्री कायरकर-नामधेयः कश्चन सुविश्रुतः कीर्तन- कला-कोविदः तेषु दिवसेषु स्वीयेन कथानिवेदन-कौशल्येन नितान्तं लोक- प्रियतां प्राप । स हि महानुभावः कीर्तनावसरेषु महाराष्ट्रेतिहासगतानि ' आख्यानानि' अतीव रोचकतया वर्णयति स्म । तत्र च शिवचरित्र- संबन्धीनि विविधानि आख्यानानि भृशं खलु मह्यम् अरोचन्त । नैकवारं श्री. दादाशास्त्रि कायरकर-महाभागस्य कीर्तनानि श्रावं श्रावं मया शिव- चरित्ररसपानं बाल्ये वयसि कृतमासीत् । १९३० तमे ख्रिस्ताब्दे त्रिशततम-शिवजन्ममहोत्सव-निमित्तं महा- राष्ट्रस्थ-बालकानां प्रियतमया 'आनन्द ' -नाम-मासिक-पत्रिकया कश्चन सचित्रः शिवाजिविशेषाङ्क: प्रकाशितः । दृष्टमात्र एव स शिवाजि-विशे- षाङ्क: नितान्ततृषितेनेव मया नैकवारम् समग्रतया नूनं निपीतः । अतः- पूर्वं न मया सविस्तरं शिवचरित्रं क्वचिदपि पठितुम् अलभ्यत ।